Report: Operatie Muziektheater – Münster: 7 & 8 December 2011

An exchange between Dutch and German professionals in music theatre

On December 7 all participants arrived, visited TIMESHIFT… oder Die Zeit ist ein Vogel by Fonds Experimentelles Musiktheater (NRW) (GER) in Städtische Bühnen and had dinner together. Project Wildeman by Project Wildeman / PmP (NL) was performed on the 8^th at 14.00 hr in Städtische Bühnen and the show BANG by De Veenfabriek (NL) was seen in Enschede on the night of December 8.
This report focuses on the meeting on December 8.

Commotie:The Experience

Podiumkunsten als afkickmiddel voor beeldverslaving aan seks en geweld – verslag door Robbert van Heuven

We worden elke dag overspoeld met beelden. Seks en geweld zijn onontkoombaar en overal. Is dat erg? En hoe gaan theatermakers daarmee om? Dat waren enkele van de vragen die aan de orde kwamen tijdens het laatste ComMotiedebat, ComMotie The Experience, in de Amsterdamse Stadsschouwburg.

Bombarderen
Als je een gesprek wil voeren over de overdonderende ervaring van het hedendaagse beeldenbombardement, dan moet je dat de bezoeker ook laten ervaren. En dus begint deze ComMotie op de vloer van de Grote Zaal van de Stadsschouwburg tussen vier enorme beeldschermen. Daarop schieten de beelden van het ene onderwerp naar het ander: van presentator Jörgen Tjon A Fong, naar filosoof Slavoj Zizek die ons vertelt dat het beeld alles is en dat daarbuiten niets bestaat.

Operatie Muziektheater in Münster

Op 7 en 8 december jongstleden zijn tijdens een kennismaking tussen een aantal sleutelfiguren in het Nederlandse en Duitse muziektheater de mogelijkheden van samenwerking, coproduceren en het uitwisselen van producties in Nederland en Duitsland verkend. De bijeenkomst vond plaats in Münster (Duitsland).

De deelnemende theaters en gezelschappen waren niet alleen afkomstig uit Nordrhein-Westfalen en het Nederlandse grensgebied rond Enschede, maar ook uit Berlijn en de Randstad. Aanwezig waren onder andere vertegenwoordigers van Kaleidoskop, Nico & the Navigators, Novoflot, Orkater, Veenfabriek, Kameroperahuis, M-Lab, VocaalLAB, Jeugdtheater Sonnevanck, festivals als Operadagen Rotterdam en Grenswerk en de theaters van Bielefeld, Münster en Oldenburg. De bijeenkomst, gemodereerd door Lex Bohlmeijer, werd geopend met keynotes van dramaturgen Laura Berman (Bregenzer Festspiele) en Tobias Kokkelmans (RO Theater). Tijdens de conferentie trad Project Wildeman op. Ook werden een muziektheatervoorstelling in de Städtische Bühnen in Münster en een voorstelling van de Veenfabriek in Enschede bezocht.

Operatie Muziektheater, 27 mei 2011, Operadagen Rotterdam

Verslag door Vincent Kouters

De vierde en laatste openbare bijeenkomst van Operatie Muziektheater (een initiatief van TIN, MCN en Fonds Podiumkunsten) heeft de vorm van een markt. In de foyer van de Rotterdamse Schouwburg presenteert een groot aantal muziektheatermakers zichzelf. Ook geven ze in twee en een halve minuut durende pitches voor een publiek van programmeurs voorproefjes van hun voorstellingen. Daarna zijn zogenaamde speeddates georganiseerd, waar de makers en programmeurs elkaar nader kunnen besnuffelen. Het is vandaag bovenal een netwerkbijeenkomst.

De dag wordt afgesloten met een serie voordrachten van binnen- en buitenlandse muziektheatermakers. Volgens presentator Lex Bohlmeijer moeten deze ‘Best Practices’ gezien worden als ‘vijf praktijktips uit het muziektheater.’

Verslag Operatie Muziektheater, een expertmeeting in het M-Lab, vrijdag 21 januari 2011

door Vincent Kouters

Een samenwerkingsovereenkomst opstellen die door bijna 60 makers en afnemers van muziektheater ondertekend zal worden, dat is het doel van de expertmeeting ‘Operatie Muziektheater’. De bijeenkomst vindt plaats in het M-Lab en het daarnaast gelegen restaurant Hotel de Goudfazant en wordt georganiseerd door het Fonds Podiumkunsten, Theater Instituut Nederland en Muziek Centrum Nederland. Het initiatief is voorafgegaan door een serie van drie openbare debatten waar een inventaris is gemaakt van de problemen waar muziektheater vandaag de dag mee kampt. De uitkomsten hiervan vormen de uitgangspunten van de discussies die deze dag plaatsvinden.

De expertmeeting wordt geopend door Koen van Dijk, directeur van het M-Lab, waar de bijeenkomst plaatsvindt. Van Dijk vertelt de aanwezige muziektheaterexperts over de unieke plek die M-Lab inneemt in het muziektheaterveld als het eerste en enige ‘off broadwaytheater’ van Nederland, waar nieuw Nederlands musicalrepertoire ontwikkeld wordt. ‘Niet groots gemonteerd, maar bescheiden en vooral: inhoudelijk interessant.’ Ter illustratie kondigt hij drie liedjes uit de ‘popsical’ Stationsstraat 169 Huis aan, een nieuwe voorstelling van M-Lab (tekst: Eva K. Mathijssen, regie: Gijs de Lange) over het wel en wee van een gezellig studentenhuis.

Oplossing van de Hedendaagse Muziek – Serie Debatten

De oplossing van de Hedendaagse Muziek – Debat III
De compositie van het moment
8 juni 2010  – Spui 25, Amsterdam

Inleider/moderator: Sander van Maas
Sprekers: Konrad Boehmer (componist), Jan Hein Hoogstad (literatuur wetenschapper, schrijver, filosoof), Sarah Vanhee (theatermaker)
Verslag: Patricia Werner (MCN)

De vraag in de laatste sessie van de debatreeks is hoe het hedendaagse componeren zich verhoudt tot de veranderingen van de tijd en van de ruimte die zich aftekenen in de hedendaagse netwerk- en evenementencultuur. Popmuziek kenmerkt zich onder meer door de productie van aanwezigheid, van een permanent heden. Hoewel de gecomponeerde muziek zich lange tijd heeft weten te onttrekken aan deze invloedrijke herziening van ons tijdsgevoel, lijkt ook de jongste generatie componisten mee te gaan in deze verandering. De verwijzingen naar populaire cultuur worden niet alleen talrijker maar ook diepgaander. De muziek wordt meer dan voorheen gecomponeerd om een directe ervaring op te roepen en zelf spoorloos in deze ervaring op te lossen. Hoe ziet deze verandering in het componeren er precies uit? Hoe verhoudt het nieuwe heden in muziek zich tot de ‘tijdloze tijd’ van de netwerk- en evenementencultuur? Welke implicaties hebben de nieuwe ervaringen van tijd en ruimte (globalisering, versnelling) op ons begrip van hedendaagse gecomponeerde muziek is?

STEKKERS EN STOPCONTACTEN

Hoe nu verder?

Brainstormsessie met Peter van Amstel en Tiziana Pintus (Stichting Camenae), Dyane Donck (componiste), Roland Spekle (MAE), John Thomas (Stichting Axes), Henk Heuvelmans en Arthur van der Drift (MCN)

Doel
Het doel: komen tot een echte inhoudelijke dialoog, betere afstemming aan zowel aanbod- als afnamezijde, schaalvergroting voor individuele producties, gezamenlijke aanpak branchevraagstukken, betere marketing (waar mogelijk gezamenlijk), belangen kunnen worden behartigd, meer aandacht vragen voor kwetsbare genres, samen op zoek naar een groter en vernieuwd publiek.

Voorstellen

1) Oprichting van een digitaal platform voor ideeën en concrete plannen op een door MCN beheerde website. Daarop is ruimte voor:
- aanleiding voor het plan of het idee
- beknopte en heldere inhoudelijke omschrijving
- door wie uit te voeren
- presentatievorm
- voor welk publiek
- nadere informatie en bijzonderheden

Het platform zal een soort Marktplaats voor muziekprofessionals (makers, producenten en afnemers van muziekproducties) worden, waarin ook ruimte moet zijn voor de bespreking van branchevraagstukken, bijvoorbeeld in Forumvorm. Er moet nog worden uitgezocht hoe de ideeën beschermd kunnen worden.

2) Op regelmatige basis zal MCN live bijeenkomsten organiseren voor muziekprofessionals om ideeën toe te lichten, samenwerkingsafspraken te maken, pitches van makers mee te maken en om gebruik te maken van alle andere nuttige netwerkactiviteiten.

Besluit
MCN zal een eerste opzet maken voor een website en zal vervolgbijeenkomsten faciliteren.

STEKKERS EN STOPCONTACTEN

Hoe nu verder?

Brainstormsessie met Peter van Amstel en Tiziana Pintus (Stichting Camenae), Dyane Donck (componiste), Roland Spekle (MAE), John Thomas (Stichting Axes), Henk Heuvelmans en Arthur van der Drift (MCN)

Doel

Het doel: komen tot een echte inhoudelijke dialoog, betere afstemming aan zowel aanbod- als afnamezijde, schaalvergroting voor individuele producties, gezamenlijke aanpak branchevraagstukken, betere marketing (waar mogelijk gezamenlijk), belangen kunnen worden behartigd, meer aandacht vragen voor kwetsbare genres, samen op zoek naar een groter en vernieuwd publiek.

Voorstellen

1) Oprichting van een digitaal platform voor ideeën en concrete plannen op een door MCN beheerde website. Daarop is ruimte voor:

- aanleiding voor het plan of het idee

- beknopte en heldere inhoudelijke omschrijving

- door wie uit te voeren

- presentatievorm

- voor welk publiek

- nadere informatie en bijzonderheden

Het platform zal een soort Marktplaats voor muziekprofessionals (makers, producenten en afnemers van muziekproducties) worden, waarin ook ruimte moet zijn voor de bespreking van branchevraagstukken, bijvoorbeeld in Forumvorm. Er moet nog worden uitgezocht hoe de ideeën beschermd kunnen worden.

2) Op regelmatige basis zal MCN live bijeenkomsten organiseren voor muziekprofessionals om ideeën toe te lichten, samenwerkingsafspraken te maken, pitches van makers mee te maken en om gebruik te maken van alle andere nuttige netwerkactiviteiten.

Besluit

MCN zal een eerste opzet maken voor een website en zal vervolgbijeenkomsten faciliteren.

Oplossing van de Hedendaagse Muziek – Serie debatten

De oplossing van de Hedendaagse Muziek – Debat II
Hedendaags componeren – de muzikale taal
11 mei 2010, Spui 25, Amsterdam

Inleider/moderator: Micha Hamel (componist, dichter, dirigent)
Sprekers: Cornelis de Bondt (componist), Elmer Schönberger (componist, schrijver), Dirk van Weelden (schrijver, filosoof)
Verslag: Patricia Werner (MCN)

Inleiding
Micha Hamel stelt dat tijdens het vorig debat ‘de oplossing van de hedendaagse muziek’ niet gevonden was. Waar het vanavond over gaat is het  grondgevoel, het landen op het punt van iets wat we een kunstwerk noemen. Ter verduidelijking leest hij een tekst voor van Gerard Visser uit de Gids.

Sander van Maas constateerde in het vorig debat dat bij Michel van der Aa de grond niet te vinden is in de compositie, maar in de dingen eromheen (videobeeld, elektronica, etc…) en Jonas Staal nodigde componisten uit om anders naar muziek te kijken, vanwege de vele contexten daarvan. Dus het ging vooral om de zingeving, distributie en context van de muziek. Voor Hamel  heeft zingeving  te maken met het sublieme.

De avonden zijn zo ingericht dat de discussies een volgorde hebben van Diagnose-Respons-Reflectie.

De oplossing van de Hedendaagse Muziek – Serie debatten

De oplossing van de Hedendaagse Muziek – Debat I
6 april 2010, Spui 25, Amsterdam

Met: Inleider/moderator: Edzard Mik (schrijver)
sprekers: Micha Hamel (componist, dichter, dirigent), Sander van Maas (musicoloog), Jonas Staal (beeldend kunstenaar)
verslag: Patricia Werner

Inleiding
Op verschillende plaatsen in Nederland hebben in de afgelopen tijd debatten plaatsgevonden over de positie van de hedendaagse (gecomponeerde) muziek in Nederland. Deze richtten zich veelal op thema’s die voortvloeien uit het kunstbeleid, zoals publieksbereik, muzikale diversiteit en cultureel ondernemerschap. Het karakter van deze debatten is vaak ad hoc, het zijn eenmalige bijeenkomsten waarin met enthousiasme van gedachten wordt gewisseld maar die niet bedoeld zijn om een tot een diepere analyse te komen. Ook zijn zij doorgaans naar binnen gericht: tot de kring van rechtstreeks belanghebbenden.  Deze nieuwe debatserie wil hierin verandering brengen.

Stekkers & Stopcontacten Nr. 3

Een debat over samenwerking in de nieuwe muziek
5 maart 2010
Muziekcentrum Frits Philips, Eindhoven
Dit debat vond plaats tijdens Cross-linx 2010

verslag door: Patricia Werner

Dagvoorzitter Janneke van der Wijk (directeur MCN) opent en geeft nogmaals aan dat de deelnemers samen moeten kijken naar de mogelijkheden hoe nu verder te gaan; niet noodzakelijk iedere keer in de vorm van debat. Tijdens de vorige bijeenkomst (13-11-2009 in Den Bosch) kwamen veel mooie voorbeelden aan de orde. Maar het idee dat sommigen zelf uniek willen zijn in hun programmering, leidt bij haar tot de vraag of wij niet samen uniek kunnen zijn.